Ramses III slaat de vijanden neer

Het museum kocht dit ostracon aan in 1938. Wellicht is het afkomstig uit de Thebaanse regio. Momenteel is het meesterwerkje (18 x 15,2 cm) te zien op de tentoonstelling Schrijvers van contouren. Tekenkunst in het Oude Egypte.

Ostraca

Ostraca zijn stukken kalksteen en potscherven waarop de Oude Egyptenaren hebben getekend of geschreven. Het was een goedkoop en in overvloed aanwezig materiaal. Het werd aangewend voor eenmalig gebruik, gaande van de bestelling van een raam tot het maken van tekeningen uit puur vermaak.
De meeste ostraca zijn afkomstig uit Deir el-Medina, het dorp van de ambachtslui die werkten aan de koningsgraven in Thebe.

Ramses III

'Hij die de vijandige landen verplettert en de leiders doodt' lezen we onder de cartouches van Ramses III (ca. 1184-1153 v. Chr.) rechtsboven op het ostracon. Geheel volgens de regels van de Ramessidische krijgsverhalen, overwint de afgebeelde farao in zijn eentje een menigte vijanden. En hoe! Hij grijpt een groepje, geknielde en om medelijden smekende Aziaten (stereotiep met een lange baard, een wijkend voorhoofd en een haviksneus) bij de haren en heft met een wijds gebaar zijn chepesj, een sikkelvormig wapen.

Zeer ervaren tekenaar

Het ostracon toont een uitgebalanceerde compositie. Door middel van lange rode strepen (rood is klad voor de Oudegyptische tekenaar), met als spil de diagonale lijn van de arm van de koning, werd structuur aangebracht. De negen gezichten van de vijanden (een verwijzing naar de 'Negen Boogvolkeren'?) en de vier armen, benen en rompen, suggereren een groep gevangenen tegenover de unieke, zegevierende Ramses III. De details zijn met een verbluffende regelmaat en vaste hand getekend. De zeer ervaren kunstenaar baseerde zich wellicht op het reliëf van een tempelpyloon waarop de farao zijn vijanden afslacht en Egypte beschermt tegen de chaos die het land voortdurend bedreigt.

 

Naar aanleiding van de expositie over Oudegyptische tekenkunst publiceerde conservator Luc Delvaux en doctoranda Amandine Pierlot (ULB) een mooie uitgave over de ostraca van het Jubelparkmuseum