VOORBIJ: Tussen Hemel en Hel

Sterven in de middeleeuwen - voorbij
don 02-12-2010 - zon 24-04-2011

Het Jubelparkmuseum pakt uit met een grote tentoonstelling over sterven in de middeleeuwen. Het onderwerp mag dan al controversieel zijn, het laat ons niet onberoerd en was zeker in het verleden een gegeven met vele boeiende facetten. Hoe onze voorvaderen van de 6de tot de 16de eeuw omgingen met de dood wordt duidelijk gemaakt aan de hand van een uitgelezen selectie van een tweehonderdtal objecten en kunstwerken. De benadering is multidisciplinair en de neerslag van verschillende invalshoeken zoals de kunstgeschiedenis, de archeologie, de sociologie, de godsdienstwetenschap en het forensische onderzoek.

Vier thema's omvatten het onderwerp:

  • De oorzaken van de dood - In de middeleeuwen lag de levensverwachting veel lager dan nu. Ziekten, epidemieën, slechte hygiëne en oorlogen waren de boosdoeners en maakten van de dood een bijna dagelijkse ervaring. Veel meer dan nu waren ziekte en overlijden verstrengeld met het leven.
  • De stervensbegeleiding en de doodsrituelen - De vele rituelen aan het sterfbed, op de begrafenis en gedurende de rouw- en herdenkingsplechtigheden smeedden een band tussen het individu en de gemeenschap. Afhankelijk van de sociale status kreeg het stoffelijk overschot een verschillende behandeling.
  • De topografie van de dood - Achter elk graf gaat een man, een vrouw, een kind of een gemeenschap schuil. Kerkhoven en cultusplaats kregen een belangrijke, zij het wisselende plaats in de gemeenschap. Praalgraven en grafmonumenten contrasteerden met de gewone graven en de massagraven.
  • Van dood tot verrijzenis - Na de dood wachtte voor de overledene het laatste oordeel. Hemel, hel of vagevuur werden in het vooruitzicht gesteld. De dodendans, het rad van fortuin en de goede dood omschreven de relatie tot het eeuwige leven in het christelijk denken.

Op de tentoonstelling wordt duizend jaar sterven, begraven, rouwen en herdenken voor het voetlicht gebracht. Als een rode draad doorheen het concept loopt het streven van de mens om zijn sociale en geestelijke status over de dood heen te bewaren. Er zullen schilderijen, beeldhouwwerken en grafmonumenten te zien zijn, reliekhouders, manuscripten en memento mori, maar ook uit wapens en foltertuig, skeletten en grafgiften. Ongeveer de helft komt uit de rijke collecties van het Jubelparkmuseum zelf, de ander helft uit vermaarde musea, bibliotheken, schatkamers, kerken en privéverzamelingen uit België en het buitenland.

 

dinsdag - zondag: 10.00 - 17.00

nocturne op donderdag 3/3 en 7/4 (10.00-22.00)