Draagaltaar van Stavelot

Draagaltaar
Abdij van Stavelot, Luik (België)
1160-1170
Hout, brons, email, bruinvernis en bergkristal ; 10 x 27,5 x 17 cm

Het draagaltaar van Stavelot is zonder twijfel een van de meesterwerken van de middeleeuwse emailkunst. Voor de weelderige versieringen in groevenemail waren even veel opeenvolgende baktijden nodig als er kleuren zijn. De metaalpigmenten in het glaspoeder smelten immers elk bij een andere temperatuur. Dit is echt een technisch hoogstandje. De iconografie, waarin de verhalende en de symbolische dimensie hand in hand gaan, is van hetzelfde niveau als de uitvoering. Op de bovenplaat wordt het lijdensverhaal van Christus vergezeld door episodes uit het Oude Testament die de belangrijkste momenten ervan prefigureren. Op de zijwanden is de marteldood van de twaalf Apostelen uitgebeeld. De allegorische voorstellingen van Kerk en Synagoge bevinden zich aan weerszijden van een centrale uitholling waarin zich onder een stuk bergkristal een perkament bevindt beschreven met het drievoudige Sanctus, dat het begin van de Eucharistieviering aangeeft. De pootjes waarop het altar rust zijn versierd met de figuurtjes van de vier Evangelisten aan het werk.

Het Maasland
Tijdens de Middeleeuwen vormt het Prinsbisdom Luik, gelegen langs de middenloop van de Maas, een sterke politiek-religieuze entiteit afhankelijk van het Heilige Roomse Rijk. De Maas, belangrijke verkeersader, speelt een cruciale rol in de economische ontwikkeling van de streek. Wederzijds contact met de aangrenzende gebieden draagt bij tot de welvaart van de havensteden waar handel en kunstnijverheid bloeien. Het Maasgebied is ook cultureel van grote betekenis. De abdijen vormen er centra van kennis en wetenschap die met grote bekwaamheid geleid worden door verlichte en geleerde monniken. Geestelijken uit de vier hoeken van Europa stromen toe om onderricht te krijgen van de Maaslandse leermeesters, zodat Luik in de 11de eeuw bekend staat als 'het Athene van het Noorden'. Al deze factoren verklaren de uitzonderlijke bloei van de Maaslandse kunst gedurende een periode die zich uitstrekt van het jaar 1000 tot ongeveer 1300.

Dit topstuk is terug te vinden in de zaal Romaanse en Maaslandse kunst, in de online catalogus Carmentis en in de publicatie Topstukken van het Jubelparkmuseum.